Διαδικασίες χειροτονίας ιερέων – Παπά-Πέτρος Σαλβάνος

Στην Κέρκυρα αιώνες πριν
Διαδικασίες χειροτονίας ιερέων – Παπά-Πέτρος Σαλβάνος

ΤΟΥ ΣΠΥΡΟΥ Α. ΣΑΛΒΑΝΟΥ

Ο παπά-Πέτρος Σαλβάνος, μοναχογιός του παπά-Χριστόδουλου, γεννήθηκε το 1649 στην Περίθεια και το 1662, δεκατριών χρονών, παντρεύτηκε την Σταματέλα, θυγατέρα του ευγενή Σταματέλου Αρλιώτη από τους Χορεσπισκόπους. Η Σταματέλα ήταν ή μία από τις δύο κόρες, κληρονόμες, του Στ. Αρλιώτη. Την άδεια γάμου είχε χορηγήσει ο Μέγας Πρωτόπαπας Θεοδώσιος Φλώρος

     «αχξβ οκτ ια (1662 11. Οκτ.): … παπα-γεωργιε ρογια ευλογησον τον πετρον σαλβανο του παπαχριστοδουλου απο την περιθειαν μετα της σταματελας θυγατρος του πτ. σταματελου αρλιοτη απο τους χορεπισκοπους…».

Για να χειροτονηθεί ιερέας, σύμφωνα με τα ισχύοντα εκείνη την εποχή, έπρεπε να έχει συμπληρώσει το 30ο έτος της ηλικίας του. Έτσι το 1780, 31 ετών πλέον,  ο Πέτρος Σαλβάνος, σύμφωνα με το παρακάτω έγγραφο της Πρωτοπαπαδικής Ιεροκαγκελαρίας από 1 Νοεμβρίου 1780, προς τον ιερέα Περιθείας, Νικόλαο Συριώτη, υπέβαλε τη σχετική αίτηση στον Μέγα Πρωτόπαπα Χριστόδουλο Βούλγαρη. Και πριν καλά – καλά τελειώσει ο μήνας, στις 30 Νoεμβρίου, ο παπά-Νικόλαος Συριώτης απήντησε εγγράφως στον Μέγα Πρωτόπαπα, ότι είχε  εξομολογήσει τον υποψήφιο ιερέα κ.λπ., επισυνάπτοντας στο σχετικό έγγραφο λίστα, στην οποία εφτά ακόμη ιερείς από την Περίθεια και την ευρύτερη περιοχή, πέντε «γέροντες» του χωριού, ο λοχίας  κι ο εκατόνταρχος της Περίθειας βεβαιώνουν εγγράφως, ο καθένας χωριστά και ΙΔΙΟΧΕΙΡΩΣ, ότι ο Πέτρος Σαλβάνος είναι άξιος της ιεροσύνης. Οι βεβαιώσεις από εφτά τουλάχιστον ιερείς προβλέπονταν από το σχετικό κανονισμό. Ενώ μεταξύ των ονομάτων των εφτά ιερέων δεν αναφέρεται, προφανώς λόγω κωλύματος, ο παπά-Χριστόδουλος, πατέρας του υποψήφιου ιερέα.

Σημειώνεται ότι τόσον ο σαρζέντες (ιταλ. sergente = ο λοχίας),  Δήμος Σαλβάνος,  όσον και ο καποδησέντος (ιταλ. capo di cento = εκατόνταρχος), του χωριού, ο Στάθης Σαλβάνος που αναφέρονται στην αυθεντική λίστα (αριθ. 13, 14) ήταν θείοι του Πέτρου, οι δύο δηλαδή  αδελφοί που είχε ακόμη ο παπά-Χριστόδουλος. Μάλιστα ο Δήμος, που ως υπεύθυνος (οπλαρχηγός) για την πολιτοφυλακή του χωριού, ποιος ξέρει πόσους «είχε φάει» εντωμεταξύ, ολοκληρώνοντας προφανώς ευδοκίμως την αυτήν του τη σταδιοδρομία, εννιά χρόνια μετά και σε ηλικία 57 ετών, χειροτονήθηκε κι αυτός παπάς από τον Κεφαληνίας και Ζακύνθου Αρχιεπίσκοπο Παϊσιο.

Πέραν όλων αυτών, η εν λόγω λίστα αποτελεί ένα ακόμη χαρακτηριστικό μνημείο της στυγνής αγραμματοσύνης που είχε επιβληθεί από την κυριαρχία των Ενετών.  Ήδη τρεις αιώνες, βενετοκρατούμενη η Κέρκυρα, και οι ιερείς και οι αρχές του τόπου, ακόμη και οι συμβολαιογράφοι (νοτάριοι) αρκούσε να γνωρίζουν “γραφήν και ανάγνωσιν” κάποια γράμματα δηλαδή του αλφαβήτου και να προσπαθούν με αυτά να σχηματίζουν λέξεις, τις οποίες δεν ήξεραν ούτε καν να ξεχωρίζουν…

Ενάμισι χρόνο μετά, ο Πέτρος Σαλβάνος, διασχίζοντας το Ιόνιο που όργωναν εκείνη την εποχή τα πειρατικά και τουρκικά πλοία,  κατάφερε να μεταβεί στην Κεφαλονιά για να χειροτονηθεί από τον Αρχιεπίσκοπο Κεφαλληνίας και Ζακύνθου.

Το πρόσταγμα του Μέγα Πρωτόπαπα
«Χριστόδουλος Βούλγαρις ελέω θεού μέγας πρωτόπαπας Κερκύρας Επιδή και ήλθε προς ημάς ο κύρ πέτρος σαλβάνος του παπά κύρ Χριστόδουλου από χωρίον περίθιας αναζητόντας να γένη ηπηρέτης του θεού του υψίστου και θέλοντας να βεβαιωθούμεν δια την αυτού αξιότιτα προστάσσσομεν τον ημέτερον παπά νηκόλαον συριώτη να ήθελεν εις τρις διαφόρους κηριακάς κηρύξη αυτόν μετά την θείαν ιεράν λειτουργίαν εις την περιμάζοξιν ανδρών και γυναικών ότι όποιος εκείνος μικρός η μέγας άνδρας ίτε γυναίκα ιξεύρει ή εξακοής έχει κανένα φυσικό ή ηθηκόν εμπόδιον οπου ο αυτός πέτρος σαλβάνος να έπραξε να τον κολίη εις την αναβίβασιν της ιεροσύνης να ήθελε εις διορίαν ημερών οκτώ ερχομένων εμφανισθή εις την ημετέραν ιεροκαγγελαρίαν και φανερώσι το ότι ιξεύρει εις τιν αυτήν υπόθεσιν εις ποινή αφορισμού του παρά θεού παντοκράτορος, αλλέως απερνόντας η αυτή διορία και δεν ήθελαν φανερώσι ως άνω θέλι του δοθή το ποθούμενον θέλιμα κι εάν αναξίως η αμαρτία επί τους μι φανέρωσαντας το αυτού ελάτομα ούτως γράφοντας μας όπισθεν την ενέργιαν του παρόντος μας ούτω

Εδόθη νοεμβρίου α αχπ (1, 1780)

Χριστόδουλος ο Κερκύρας μέγας πρωτόπαπας»    

 Η απάντηση του ιερέα Νικόλαου Συριώτη

«Οι τα θεία καλώς διαταξάμενοι θεοκύρυκες και συν αυτοίς άπας των θεοφόρων πατέρων σύλλογος ώρισαν και εθέσπισαν ίνα μη δείς ανεξετάστως της τον ιεροσύνης τον βαθμόν εισελθείν ίνα μη τα θεία ανιέρως πράττοντας τούτου χάριν ελθών προς την εμήν ταπεινότητα ως πνευματικόν πατέρα μετά εγγράφου αδείας του αιδεσιμοτάτου και μεγίστου αυθεντός πρωτόπαπα ο κε ταπινός κυρ πέτρος σαλβάνος του ευλαβέστατου παπα-κύρ-Χριστοδουλου από κόμης περιθήας έστησα αυτόν κατέμπροσθεν της εικόνος του κυρίου ημών ιησού χριστού του μεγάλου αρχιερέως και της υπεραγίας δεσποίνης ημών θεοτόκου της αγίας αυτού μητρός και ανάμνυσην εποίησα αυτώ του φοβερού βήματος του χριστού ινα καθαρόν εξομολόγησον των αυτού παιδιόθεν σφαλμάτων όπως ως άνθρωπος ημάρτην εν τω δε τω βίω εξαμήσας κατά ακρίβειαν τα της καρδήας αυτού βάθη ουδέν εύρον κολύον αυτόν της τον ιεροσύνης βαθμόν διό κατά την αυτού εξομολόγησιν μαρτηρώ αυτόν του ιεροθήναι άξιον εις δόξαν θεού του μεγαλοδώρου αμήν.
και υπογράφω έτη τω σωτήριω αχπ νοεμβρίου λ (30. Νεμβ. 1680)νικόλαος ιερεύς ο συριώτης πνευματικός αυτού πατήρ».
ηάκοβος τριφονας ω πρωτοπαπας της επαρχίας του ωρους σιμαρτιρο αυτόν άξιον τις ιεροσίνις
στελλιανος ιερεύς γηανακοπουλλος δευτερευον του ορρους σιμαρτιρό αξιον τις ιεροσίνης
νικος ιερομόναχος ο κορμαρις σημαρτηρο τον ανοθεν πέτρον άξηον της ιεροσίνης
γερασιμος μοναχος ο κουτζουρις σημαρτηρο τον ανοθεν πετρο άξηον της ιεροσίνης
σηναδινος ιερές ο σηρηοτης σημαρτηρο τον ανοθεν πέτρον άξηον της ιεροσηνης
γερώλημος ιερέυς ο συριώτης μαρτήρο τον ανοθεν πετρον άξηον της ιεροσίνης
αετός ιερύς ω βλάχος μαρτηρό τον ανοθέν αξηον της ηροσήνης
σπύρος παπαδατος γέροντας της περήθηας μαρτηρο τον ανοθεν πέτρο σαλβάνο  άξηον της ιεροσήνης
… γιανακοπουλος γεροντας τις περιθιας σιμαρτιρο τον ανοθεν πετρο αξηον της ιεροσηνης
δήμος καβάσιλας γεροντας της περιθιας σιμαρτυρο τον ανοθεν πετρο αξιον ιεροσίνης … ξέρι ο ανοθεν καβασιλας
νικολαος χιρδαρης γερωτας τις περηθιας σημαρτηρο τον ανοθεν πετρο αξηον της ιεροσίνης
σταθης σαληβανος καποδητζεντος σημαρτηρο τον ανοθεν πετρον αξηον της ηεροσηνης
δήμος σαλβάνος σαρτζέντε του χορηου περηθιας σημαρτηρο τον ανοθεν πετρο άξηον της ιεροσίνης

Η συστατική επιστολή του Μέγα Πρωτόπαπα προς τον Κεφαλληνίας & Ζακύνθου Αρχιεπίσκοπο,

Τον επόμενο χρόνο, την 1 Μαΐου 1681, ο Μέγας Πρωτόπαπας Κερκύρας Χριστόδουλος Βούλγαρης, προφανώς μαζί με τα άλλα σχετικά, έδωσε στον Πέτρο Σαλβάνο την ακόλουθη συστατική επιστολή προς τον Κεφαλληνίας & Ζακύνθου Αρχιεπίσκοπο, στον οποίο χειροτονούνταν τότε οι υποψήφιοι επτανήσιοι παπάδες:

«πανιερότατε και θεοσεβέστατε αρχιερέα
ο πέτρος Σαλβάνος υός γνήσιος του παπα-κυρ-χριστόδουλου εις χωρίον περίθιας ιεροσύνης ποθών μετά της συμμαρτυρίας του πνευματικού αυτού πατέρα προς την σήν έρχεται πανιερότητα εις δόξασοι απολαβέτω αυτήν … και υπερευχομαι της σής πανιερότητος

από κερκύρας αχπα μαίου α
δούλος ευμανέστατος χριστόδουλος μέγας πρωτόπαπας»

Και πέρασε ακόμη ένας και πλέον χρόνος, έως ότου στις 29 Μαΐου 1682, η Αρχιεπισκοπή Κεφαλληνίας & Ζακύνθου, απαντώντας στον Μέγα Πρωτόπαπα Κερκύρας, συνέταξε το παρακάτω έγγραφο, το οποίο αναφέρεται στην πιο πάνω συστατική επιστολή που τους είχε προσκομίσει ο Πέτρος Σαλβάνος

«αχπβ μαϊου κθ
ενεφανίσθη ο παπά πέτρος σαλβάνος του παπά χριστόδουλου από χωρίου περιθείας όστις παραδούς εις χείρας της αυτού αιδεσιμότητος το συστατικό αυτό γράμμα κι αναζητήσας εις ενέργιαν  αυτού του επιτιχ… άπαντα τα της ιεροσύνης κι αντιγράφη κάτωθεν το αυτό συστατικόν όθεν η αυτού αιδεσιμότης εσυγγατεύη εις την αυτού αναζήτησιν και έδοσεν άδιαν».

Το έγγραφο του Κεφαλληνίας και Ζακύνθου Αρχιεπισκόπου Παϊσιου που επιδόθηκε στον παπά-Πέτρο (ιερέα πια) Σαλβάνο και που αναφέρεται μεταξύ άλλων και στην χειροτονία του, έχει ημερομηνία 22 Μαϊου 1682:

«παϊσιος ελέω θείω ο κεφαληνίας και ζακύνθου αρχιεπίσκοπος
παύλος ο μέγας του ιησού απόστολος συστατικής επιστολής τους ιερεομένους εφοδιάζετε βούλεται από των αυτούς κεχειροτονικότων εις συστασιν της ιεροσίνης αυτών τω τοιούτω τόινην και ημείς παραγγέλματι σπείρν… του παρόντα κυρ πέτρου σαλλιβάνου για του παρόντος συνιστώμεν γράμματος ως παρ’ ημών η χάριτι του παναγίου και τελεταρχικού … κεχειροτονήται και κανονικώς αναγνώστης, υποδιάκον, διάκονος και τέλιος ιερεύς και παριστώμεν πάσαν τοις προς ούς επιθημώσει ο δια… ιερεύς, αρχιερεύση λέγω και ιερεύσιν οιγουμένοις ανδράσι ή λαϊκούσι  …χουσιν ως προς της ιεροσίνης αξιόματι κοσμηθήναι παρά της ημών ταπεινότητας μαρτυρηθείς παρά αξιοπίστων  ανδρών του τοιούτου αξιόματος άξιον είναι, διό και δίδομεν αυτώ άδιαν του τελήν άπαντα τα της ιεροσίνης μετά θελήσεως του προτεύοντος και εις σύστσιν αυτού και ασφαλώς επιδίδεται το παρόν γράμμα τω ποειρημένω πέτρω τω σαλλιβάνω.

εδόθη το αχπβ  μαϊου κβ
Παϊσιος ο κεφαλληνίας και ζακύνθου αρχιεπίσκοπος»

Εκ των παραπάνω ημερομηνιών συνάγεται ότι η όλη διαδικασία για τη χειροτόνηση του παπά-Πέτρου κράτησε ενάμισι ακριβώς χρόνο. Δεν χωρεί αμφιβολία ότι η μετάβασή του για τον λόγο αυτό στην Κεφαλονιά, σε μια τουρκοκρατούμενη Ελλάδα και σ’ ένα Ιόνιο Πέλαγος που κυριαρχούσαν  οι Τούρκοι και οι πειρατές δεν ήταν καθόλου εύκολη και ακίνδυνη υπόθεση…

ΠΗΓΗ: ΓΑΚ (Γενικά Αρχεία του Κράτους) – ΑΡΧΕΙΑ Ν. ΚΕΡΚΥΡΑΣ

ΦΑΚΕΛΟΙ: «Μεγάλοι Πρωτοπαπάδες»

 

Comments are closed.